ข้อมูลทางชีววิทยา และอณูวิทยา ของหนอนแมลงวันที่พบบนศพ

ดร.ธีรกมล เพ็งสกุล

                หนอนแมลงวันบนศพเป็นข้อมูลที่สำคัญทางนิติเวชศาสตร์ในการประมาณเวลาตาย และบางกรณียังสามารถใช้เป็นหลักฐานเมื่อศพถูกเคลื่อนย้ายจากพื้นที่ซึ่งมีแมลงวันบางชนิดอาศัยอยู่ไปยังแหล่งอื่น ด้วยเหตุนี้จึงมีความจำเป็นที่ต้องจำแนกชนิดของหนอนแมลงวันให้ได้ ปัจจุบันความรู้ทางนิติกีฎวิทยา (Forensic Entomology) มีการพัฒนาไปอย่างมากและได้มีการนำมาประยุกต์ในการประมาณเวลาตาย แมลงที่มีบทบาทมากในกรณีนี้คือแมลงวันหัวเขียว และแมลงวันหลังลาย ซึ่งมีนิสัยที่ชอบตอมสิ่งปฏิกูลรวมทั้งซากศพ แมลงวันทั้งสองชนิดเป็นแมลงวันที่อาศัยใกล้ชิดและกับคน ด้วยเหตุนี้แมลงวันสองชนิดนี้จึงเป็นแมลงกลุ่มแรกที่เข้ามาเกี่ยวข้องกับศพและสามารถใช้เป็นดัชนีบ่งบอกเวลาการตายได้ใกล้เคียงมาก การศึกษานี้ได้ทำการเก็บหนอนแมลงวันจากศพ โดยเป็นศพที่ส่งมาจากจังหวัดต่างๆ ของประเทศไทย การศึกษาทางสัณฐานวิทยาของหนอนแมลงวัน แมลงวันตัวเต็มวัน และการศึกษาทางอณูวิทยา สามารถจำแนกหนอนแมลงวันได้เป็น 2 กลุ่ม คือ แมลงวันหัวเขียว และแมลงวันหลังลาย โดยสามารถจำแนกย่อยได้อีก 6 สายพันธุ์ ซึ่งจากการศึกษาข้อมูลการเจริญเติบโตพบว่าการเจริญมีความแตกต่างกันระหว่างการเจริญของหนอนแมลงวันหัวเขียว และหนอนแมลงวันหลังลาย ส่วนการเปรียบเทียบลักษณะของดีเอ็นเอของแมลงวันพบว่ามีความแตกต่างกัน นอกจากนี้บนศพที่มีการย่อยสลายไปมากแล้วยังสามารตรวจพบแมลงชนิดอื่นบนศพด้วย ยกตัวอย่างเช่น ด้วงชนิดต่างๆ ข้อมูลจากการศึกษานี้สามารถนำไปใช้ในการประกอบการชันสูตรพลิกศพ เพื่อประมาณระยะเวลาการตายของศพ ช่วยให้ผู้ชันสูตรพลิกศพสามารถประมาณระยะเวลาการตายได้ใกล้เคียงยิ่งขึ้น

รูป แสดงภาพพิมพ์จาก Dances of the Death ที่พรรณนาถึงการศึกษาเริ่มต้นในกลไกของการย่อยสลายของศพ โดยมีการระบุถึงหนอนแมลงวันที่พบบนศพ (Benecke, 2001)